Oxidation Hot Spots؛ نقاط داغ سیستم توربین که روغن را نابود می‌کنند

Oxidation Hot Spots در روغن توربین؛ دشمن پنهان عمر روغن و قابلیت اطمینان نیروگاه

در اغلب نیروگاه‌های گازی و بخاری، تمرکز اصلی تیم‌های نت بر روی ارتعاش، دمای یاتاقان و پارامترهای الکتریکی است؛ اما تخریب روغن توربین به‌دلیل Oxidation Hot Spots یا همان نقاط داغ اکسیداسیون، معمولاً تا زمانی‌که مشکل جدی بروز نکند، دیده نمی‌شود. این نقاط داغ، بخش‌های کوچکی از سیستم گردش روغن هستند که دمای موضعی آن‌ها از محدوده طراحی فراتر می‌رود و سرعت اکسیداسیون روغن را چندین برابر می‌کند.

نکته مهم این است که دمای فله روغن در مخزن یا خطوط برگشت ممکن است کاملاً نرمال باشد، اما در bearing housings، نواحی مجاور سطوح داغ، زوایا و مناطق با گردش ضعیف (dead zones)، دمای کوچک‌ترین لایه روغن می‌تواند به حدی برسد که پایه روغن و بسته افزودنی (Additive Package) در مدت کوتاه تخریب شود. خروجی این فرآیند، افزایش سریع عدد اسیدی کل (TAN)، تشکیل لجن و وارنیش توربین و در نهایت، گرفتگی مسیرها و چسبندگی سرووولوها است.

هزینه پنهان همین نقاط داغ، در بسیاری از نیروگاه‌های ایران به‌صورت تعویض زودهنگام روغن توربین، افت راندمان، توقفات اضطراری و افزایش مصرف فیلتر ظاهر می‌شود. در ظاهر، مشکل «کثیف‌شدن روغن» است، اما در ریشه، معمولاً با یک یا چند Hot Spot مزمن طرف هستیم که سال‌ها نادیده مانده‌اند.

در این مقاله، با رویکردی تحلیلی و میدانی، توضیح می‌دهیم که نقاط داغ در سیستم روغن توربین کجا شکل می‌گیرند، چگونه روی اکسیداسیون، TAN، تشکیل لجن و وارنیش اثر می‌گذارند و چه ابزارهایی برای شناسایی، پایش و مهار آن‌ها در اختیار تیم‌های نت نیروگاهی است. تمرکز ما بر تجربه عملی نیروگاه‌های ایرانی و استانداردهای رایج روغن توربین است، نه صرفاً تئوری آزمایشگاهی.

مفهوم Oxidation Hot Spot و رابطه آن با تخریب روغن توربین

به‌صورت ساده، Oxidation Hot Spot نقطه‌ای در مدار روغن است که در آن، ترکیب دمای بالا + زمان ماند زیاد + اکسیژن + فلزات کاتالیزور، شرایط ایده‌آل برای اکسیداسیون سریع روغن را فراهم می‌کند. طبق قاعده تجربی Arrhenius، با هر ۱۰ درجه افزایش دما، سرعت اکسیداسیون تقریباً دو برابر می‌شود؛ در نقاط داغی که دمای روغن به بالای ۹۰–۱۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد، این افزایش می‌تواند انفجاری باشد.

در روغن‌های توربین (معمولاً پایه مینرال گروه I یا II، با بسته افزودنی ضد اکسیداسیون و ضدزنگ)، Hot Spotها باعث می‌شوند:

• افزودنی‌های آنتی‌اکسیدانت (معمولاً آمینی و فنلی) در مدت کوتاه مصرف شوند.
• بخش‌های ناپایدار مولکولی روغن پایه شکسته شده و محصولات اکسیداسیون اسیدی تولید شود.
• عدد TAN رو به افزایش برود و pH محیط روغن کاهش یابد.
• پلیمریزه شدن محصولات اکسیداسیون، منجر به تشکیل sludge (لجن نرم) و سپس varnish (رسوب نازک و سخت) روی سطوح شود.

مهندسان نت در نیروگاه‌های کشور در سال‌های اخیر به‌خوبی تجربه کرده‌اند که حتی با تعویض فیلتر و حفظ کد پاکیزگی ISO، اگر کنترل Oxidation Hot Spots و برنامه کنترل وارنیش در توربین نادیده گرفته شود، رفتار روغن توربین غیرقابل پیش‌بینی می‌شود و به‌یک‌باره با افزایش TAN یا گرفتگی شیرهای هیدرولیک روبه‌رو می‌شوند.

نقاط داغ در کدام بخش‌های سیستم روغن توربین شکل می‌گیرند؟

با بررسی میدانی ده‌ها توربین گازی و بخاری در نیروگاه‌های ایران، می‌توان چهار دسته اصلی از نواحی مستعد Hot Spot را شناسایی کرد:

۱. Bearing Housings و محفظه‌های یاتاقان

یاتاقان‌های ژنراتور و توربین، یکی از کلاسیک‌ترین نقاط داغ هستند. در این ناحیه:

• بار مکانیکی بالا و سرعت زیاد، اصطکاک و گرما تولید می‌کند.
• گردش روغن گاهی به‌دلیل طراحی نامناسب مجاری یا گرفتگی آن‌ها، یکنواخت نیست.
• فلزات مسی و سربی یاتاقان، به‌عنوان کاتالیزورهای قدرتمند اکسیداسیون عمل می‌کنند.

اگر دمای پوسته یاتاقان ۸۰ درجه نشان دهد، در لایه مرزی تماس روغن با سطح داغ، دما می‌تواند ده‌ها درجه بالاتر باشد. همین مرز نازک، نقطه شروع تولید رادیکال‌های آزاد و در ادامه، تشکیل فیلم نازک وارنیش روی سطح است.

۲. نواحی مجاور سطوح داغ و خطوط نزدیک به اگزاست

در توربین‌های گازی، بخش‌هایی از لوله‌کشی روغن، محفظه‌های برگشت یا حتی مخزن می‌تواند در نزدیکی اگزاست، بدنه داغ یا نقاطی با تابش حرارتی بالا قرار گیرد. در صورت عایق‌کاری ناقص یا تخریب عایق:

• روغن در تماس طولانی با دمای تابشی زیاد قرار می‌گیرد.
• در مقاطع با جریان آرام، یک Hot Oil Pool کوچک شکل می‌گیرد.
• محصولات اکسیداسیون تولیدشده در این ناحیه، با کل حجم روغن مخلوط شده و در سیستم پخش می‌شوند.

۳. مناطق با جریان ضعیف و Dead Zones در مخزن و لوله‌ها

Dead Zone به ناحیه‌ای گفته می‌شود که روغن در آن تقریباً ساکن است یا سرعت آن بسیار کم است؛ مثل:

• گوشه‌های مخزن روغن توربین با طراحی نامناسب.
• زیرپله‌ها، پشت بافل‌ها یا اطراف سازه‌های داخلی مخزن.
• خطوط جانبی که از مدار خارج شده‌اند اما همچنان حاوی روغن قدیمی هستند.

در این نواحی، روغن گرمای محیط یا سازه داغ را جذب می‌کند، اما به‌دلیل گردش ناکافی، نه خنک می‌شود و نه با روغن تازه مخلوط می‌گردد؛ در نتیجه، به‌صورت موضعی اکسید شده و لجن و وارنیش تولید می‌کند.

۴. نواحی با فشار برشی بالا و حفره‌های موضعی

اگرچه این بخش کمتر دیده می‌شود، اما در برخی توربین‌ها، در پمپ‌های فشار بالا، اوریفیس‌ها و شیرهای کنترلی، به‌دلیل برش شدید روغن و پدیده Diesel Effect، نقاط داغ بسیار کوچک اما شدید ایجاد می‌شود. این نقاط می‌توانند شروع‌کننده ترک حرارتی و تخریب افزودنی‌ها باشند.

علائم آزمایشگاهی و میدانی Oxidation Hot Spots در روغن توربین

برای شناسایی زودهنگام Oxidation Hot Spots، ترکیب دو رویکرد ضروری است: آنالیز روغن و بازدید میدانی. در تجربه تیم‌های موتورازین، نیروگاه‌هایی که این دو را هم‌زمان اجرا کرده‌اند، توانسته‌اند قبل از رسیدن TAN یا وارنیش به سطح بحرانی، اقدام اصلاحی انجام دهند.

شاخص‌های آزمایشگاهی: TAN، MPC، RPVOT و تغییر رنگ

مهم‌ترین شاخص‌های آزمایشگاهی مرتبط با نقاط داغ عبارت‌اند از:

• افزایش غیرخطی TAN: اگر نرخ افزایش عدد اسیدی در چند دوره نمونه‌گیری پیاپی، شتاب بگیرد (حتی در TANهای زیر حد آلارم)، اغلب نشانه وجود Hot Spot فعال است.
• کاهش سریع RPVOT یا عمر اکسیداسیون: RPVOT پایین‌تر از ۲۵–۳۰٪ مقدار اولیه، به‌معنای تخلیه آنتی‌اکسیدانت‌هاست؛ شرایطی که Hot Spot را به موتور تولید وارنیش تبدیل می‌کند.
• آزمون MPC (Membrane Patch Colorimetry): افزایش عدد MPC بالاتر از حدود ۱۵–۲۰، نشان‌دهنده حضور محصولات اکسیداسیون نامحلول (وارنیش بالقوه) است؛ حتی اگر روغن هنوز شفاف به‌نظر برسد.
• تغییر رنگ روغن: تیرگی قهوه‌ای تا کهربایی تیره، مخصوصاً در نمونه‌های گرفته شده از نزدیک یاتاقان‌ها نسبت به مخزن، نشانه نقطه داغ موضعی است.

علائم میدانی: لاک و وارنیش روی قطعات و رفتار غیرعادی سیستم

در بسیاری از بازدیدهای توربین، تیم‌های نت با علائم زیر روبه‌رو می‌شوند، بدون آن‌که آن را مستقیماً به Oxidation Hot Spots نسبت دهند:

• تشکیل لایه نازک لاک مانند (varnish) روی سطوح داخلی یاتاقان‌ها، شفت، حلقه‌های روغن و قطعات سرووولو.
• گیرکردن یا حرکت کند شیرهای کنترلی به‌ویژه پس از توقف‌های طولانی.
• افزایش مصرف فیلتر، افت فشار در مدار و بروز Bypass مکرر در فیلترها.
• بوی تند و «سوخته» روغن در نزدیکی مخزن یا یاتاقان‌ها.

ترکیب این علائم با داده‌های آزمایشگاهی، معمولاً محل هات‌اسپات را به ما نشان می‌دهد. برای مثال، اگر نمونه نزدیک یاتاقان MPC بالاتری از نمونه مخزن داشته باشد، اولین مظنون، bearing housing است.

علل طراحی و عملیاتی شکل‌گیری Hot Spot در سیستم روغن توربین

نقاط داغ همیشه حاصل «طراحی بد» نیستند؛ ترکیبی از طراحی، اجرا و بهره‌برداری، شرایط را برای آن‌ها فراهم می‌کند. در نیروگاه‌های ایران، چند الگوی تکراری قابل مشاهده است:

عامل‌های طراحی

• چیدمان نامناسب مخزن و بافل‌ها: ایجاد گوشه‌های مرده، نواحی غیرقابل شست‌وشو و مسیرهای کوتاه‌مدت برای عبور روغن از مخزن، بدون زمان خنک‌کاری کافی.
• نزدیکی خطوط روغن به بدنه داغ: عبور لوله‌ها در مسیرهای پرحرارت، عایق‌کاری ناکافی یا استفاده از ساپورت‌های فلزی که گرما را منتقل می‌کنند.
• طراحی یاتاقان با توزیع نامتقارن روغن: در برخی طراحی‌ها، یک سمت یاتاقان به‌مراتب داغ‌تر از سمت دیگر است و این نابرابری، نقطه داغ موضعی می‌سازد.

عامل‌های عملیاتی و نگهداری

• کاهش دبی پمپ یا انتخاب نادرست ویسکوزیته: روغن غلیظ‌تر از حد توصیه‌شده یا پمپ فرسوده، باعث کاهش جریان و افزایش زمان ماند در نواحی داغ می‌شود.
• خرابی مبدل حرارتی روغن: رسوب، گرفتگی یا Air Binding در کولرها، دمای کلی مدار را بالا می‌برد و حساسیت به Hot Spot را چند برابر می‌کند.
• آلودگی با آب و هوا: حضور آب آزاد یا حباب‌های هوا، اکسیداسیون را تسریع و نقطه جوش موضعی ایجاد می‌کند؛ پدیده‌ای که در آزمون «حباب‌زایی و کف» به‌خوبی دیده می‌شود.
• عدم شست‌وشوی ریشه‌ای در زمان تعویض روغن: باقی ماندن لجن و وارنیش قدیمی در Dead Zoneها، مثل بذر فعال اکسیداسیون عمل می‌کند و روغن تازه را بسیار سریع آلوده می‌سازد.

راهبردهای فنی برای مهار Oxidation Hot Spots و کنترل وارنیش

مدیریت نقاط داغ در سیستم روغن توربین، یک پروژه یک‌باره نیست؛ بلکه برنامه‌ای ترکیبی از اصلاح طراحی، بهبود شرایط عملیاتی، انتخاب روغن مناسب و پایش مستمر است. در ادامه، مهم‌ترین ابزارهای مهندسی برای کنترل turbine oil oxidation hot spots را مرور می‌کنیم.

۱. بهبود گردش و خنک‌کاری روغن

• بازبینی ظرفیت و عملکرد پمپ‌ها؛ اطمینان از تأمین دبی طراحی حتی در دمای تابستانی.
• تنظیم و سرویس دوره‌ای مبدل‌های حرارتی؛ شست‌وشوی شیمیایی در صورت نیاز.
• بازطراحی مسیر برگشت روغن در مخزن برای افزایش زمان ماند و خنک‌کاری.
• استفاده از ابزارهای پایش دما در مواضع بحرانی (نزدیک یاتاقان و خروجی کولر) برای تشخیص زودهنگام افزایش دمای غیرعادی.

۲. اصلاح طراحی و حذف Dead Zoneها

• بازبینی هندسه مخزن و بافل‌ها، بر اساس CFD یا تجربه میدانی، و اصلاح نقاطی که روغن در آن‌ها ساکن می‌ماند.
• خارج کردن خطوط بلااستفاده از مدار یا تخلیه کامل آن‌ها در زمان Shutdown.
• افزودن نقاط نمونه‌گیری هدفمند در نزدیکی یاتاقان‌ها و بازگشت از کولر برای پایش دقیق‌تر.

۳. انتخاب روغن توربین با پایداری اکسیداسیون بالا

انتخاب صحیح روغن توربین گازی و روغن توربین فرآیندی، یکی از کلیدی‌ترین گام‌هاست. پارامترهایی که باید مدنظر قرار گیرد:

• پایه روغن گروه II یا III با مقدار کمتر ترکیبات ناپایدار و سولفور.
• سیستم افزودنی با آنتی‌اکسیدانت ترکیبی (آمینی + فنلی) برای تحمل بهتر Hot Spotهای موقت.
• نتایج RPVOT و آزمون‌های اختصاصی وارنیش (مانند آزمون مشابه MPC در مرحله توسعه محصول).
• سازگاری روغن با سیستم‌های فیلتراسیون و رزین‌های جذب وارنیش.

در نیروگاه‌هایی که شرایط دمایی بسیار سخت (مثل اقلیم‌های گرم و مرطوب بندرعباس یا اهواز) را تجربه می‌کنند، همکاری با تأمین‌کننده‌ای که تجربه میدانی در روغن صنعتی نیروگاهی دارد، ریسک انتخاب اشتباه را به‌شدت کاهش می‌دهد.

۴. استفاده از فیلترها و تکنولوژی‌های تخصصی کنترل وارنیش

فیلترهای معمولی ذرات، توانایی کافی برای حذف وارنیش محلول و نیمه‌محلول را ندارند. برای مهار خروجی Hot Spotها می‌توان از:

• فیلترهای عمقی با مدیای اختصاصی جذب وارنیش (Resin-Based Filters).
• واحدهای Side-Stream با نرخ گردش پایین اما مداوم برای «پالایش عمیق» روغن.
• دستگاه‌های الکترواستاتیک یا جذب الکترونیکی برای کاهش محصولات قطبی اکسیداسیون.

نکته مهم این است که این تجهیزات جایگزین رفع ریشه‌ای Oxidation Hot Spots نیستند، بلکه در کنار اصلاح طراحی، به‌عنوان راهکار کنترلی استفاده می‌شوند.

جدول نمونه: نوع Hot Spot، علامت در روغن و اقدام اصلاحی

در بسیاری از نیروگاه‌ها، ارتباط مستقیم بین نوع نقطه داغ، الگوی تغییر شاخص‌های روغن و ریسک برای توربین به‌خوبی ترسیم نشده است. جدول زیر، یک نمونه خلاصه‌شده از این ارتباط را نشان می‌دهد و می‌تواند در جلسات RCA (تحلیل ریشه‌ای خرابی) و بازنگری برنامه نگهداری مفید باشد.

تأکید می‌شود که مقادیر و حدود، بسته به نوع توربین، طراحی سیستم و روغن مصرفی متفاوت است؛ آن‌چه اهمیت دارد، الگوی تغییر و هم‌زمانی علائم است، نه صرفاً یک عدد ثابت.

چک‌لیست کاربردی برای کاهش Oxidation Hot Spots در نیروگاه

برای مهندسان و سرپرستان نت که به‌دنبال یک ابزار عملی روزمره هستند، چک‌لیست زیر می‌تواند مبنای بازرسی دوره‌ای سیستم روغن توربین باشد. هدف، ترکیب نگاه پیشگیرانه با داده‌های آنالیز روغن است.

الف) پایش وضعیت روغن و شاخص‌های اکسیداسیون

• بررسی روند TAN در حداقل ۶ ماه اخیر؛ توجه به شتاب‌گرفتن منحنی، نه فقط مقدار مطلق.
• سفارش منظم آزمون MPC و مقایسه نتایج بین نمونه مخزن و نزدیک یاتاقان.
• پایش دوره‌ای RPVOT یا پارامتر معادل برای سنجش عمر باقیمانده آنتی‌اکسیدانت‌ها.
• مقایسه رنگ و شفافیت روغن در نقاط مختلف سیستم.

ب) بازدید میدانی نقاط مستعد Hot Spot

• کنترل عایق‌کاری خطوط روغن در مجاورت اگزاست و بدنه داغ؛ ثبت نقاط مشکوک.
• بازرسی بصری داخل مخزن در Shutdown برای شناسایی لایه‌های لجن و گوشه‌های مرده.
• بازدید از یاتاقان‌ها و قطعات حساس در زمان تعمیرات برای تشخیص وارنیش یا لاک سطحی.
• اندازه‌گیری و ثبت منظم دمای یاتاقان‌ها و مقایسه با دمای طراحی.

ج) اقدامات اصلاحی و برنامه‌ای

• تعریف پروژه‌های کوچک اصلاحی (مثلاً جابه‌جایی یک خط، نصب شیلد حرارتی یا اضافه‌کردن بافل) بر اساس یافته‌های میدانی.
• تدوین برنامه شست‌وشوی سیستم (Flushing) در زمان تعویض روغن، به‌ویژه در واحدهایی که سابقه وارنیش دارند.
• انتخاب و نصب واحدهای Side-Stream با فیلتر اختصاصی وارنیش در واحدهای بحرانی.
• هماهنگی نزدیک با آزمایشگاه پایش وضعیت روغن برای تحلیل روندها و نه‌فقط خواندن تک‌نتیجه‌ها.

پیاده‌سازی این چک‌لیست، به‌ویژه در نیروگاه‌هایی که در اقلیم‌های گرم مانند اهواز، بندرعباس یا بوشهر قرار دارند و بار پایه بالا را تجربه می‌کنند، می‌تواند به‌طور ملموسی عمر روغن و اطمینان توربین را افزایش دهد. در چنین شرایطی، انتخاب تأمین‌کننده‌ای که امکان پشتیبانی میدانی در روغن صنعتی در شهر اهواز یا سایر نقاط کشور را داشته باشد، یک مزیت راهبردی است.

نگاه پیشگیرانه به نقاط داغ؛ از «تعویض زودهنگام روغن» تا «مهندسی عمر روغن»

وقتی صحبت از مدیریت روغن توربین در نیروگاه می‌شود، هنوز هم در بسیاری از سایت‌ها، راه‌حل پیش‌فرض «تعویض کامل روغن» است؛ مخصوصاً زمانی‌که TAN بالا می‌رود یا MPC از حد مجاز عبور می‌کند. این رویکرد اگرچه در کوتاه‌مدت خیال را راحت می‌کند، اما در بلندمدت به معنای پرداخت مکرر هزینه، بدون حل مشکل ریشه‌ای Oxidation Hot Spots است.

نگاه پیشگیرانه، نقطه شروع را تغییر می‌دهد: به‌جای تمرکز بر زمان تقویمی تعویض روغن، بر نقشه نقاط داغ در سیستم توربین تمرکز می‌کند. مهندس نت در این رویکرد، سؤالات زیر را می‌پرسد:

• گرم‌ترین نقاط واقعی مدار روغن کجاست و چه دمایی تجربه می‌کنند؟
• کدام بخش از مدار، گردش ضعیف دارد یا عملاً Dead Zone است؟
• روند TAN، MPC و RPVOT در ۱۲ ماه اخیر چه تصویری از سلامت روغن می‌دهد؟
• در تعمیرات قبلی، چه میزان وارنیش یا لجن مشاهده شده و در کدام نواحی؟

پاسخ به این پرسش‌ها، بستر طراحی یک برنامه کنترل وارنیش در توربین را فراهم می‌کند؛ برنامه‌ای که شامل اصلاحات مکانیکی، انتخاب روغن با پایداری اکسیداسیون مناسب، فیلتراسیون هدفمند و پایش هوشمند روغن است. نتیجه عملی این رویکرد، نه‌تنها افزایش عمر روغن و کاهش مصرف آن، بلکه افزایش قابلیت اطمینان توربین و کاهش توقف‌های ناخواسته است.

در فضای رقابتی امروز صنعت برق ایران، جایی‌که هر ساعت توقف غیربرنامه‌ریزی‌شده می‌تواند معادل ده‌ها هزار کیلووات‌ساعت انرژی ازدست‌رفته باشد، نگاه مهندسی به Oxidation Hot Spots دیگر یک «لوکس فنی» نیست؛ بلکه بخشی از استراتژی جدی مدیریت دارایی (Asset Management) است.

موتورازین؛ همراه شما در انتخاب روغن توربین پایدار و برنامه کنترل اکسیداسیون

موتورازین یک پلتفرم تخصصی در حوزه روغن موتور، روغن صنعتی و روانکارهای حرفه‌ای است که با تمرکز بر نیازهای اتوسرویس‌ها، ناوگان‌ها و صنایع، به‌ویژه نیروگاه‌ها، فعالیت می‌کند. در حوزه توربین، رویکرد موتورازین فراتر از «فروش روغن» است؛ ما با تکیه بر آنالیز داده‌های روغن، استانداردها و تجربه میدانی، به تیم‌های نت کمک می‌کنیم تا برنامه‌ای مهندسی‌شده برای کنترل اکسیداسیون و وارنیش توربین طراحی و اجرا کنند.

اگر در واحد شما با افزایش ناگهانی TAN، مشکل وارنیش، گیرکردن سرووولو یا افت عمر روغن توربین مواجه هستید، می‌توانید با تیم فنی موتورازین در ارتباط باشید و ضمن انتخاب روغن مناسب، برای طراحی سیستم پایش و فیلترینگ هدفمند مشاوره بگیرید. هدف ما، تبدیل تصمیم‌های مرتبط با روغن از یک انتخاب سلیقه‌ای به یک تصمیم مهندسی، داده‌محور و اقتصادی است.

پرسش‌های متداول

۱. از کجا بفهمیم در سیستم روغن توربین ما Oxidation Hot Spot وجود دارد؟

ترکیب علائم آزمایشگاهی و میدانی بهترین راه تشخیص است. افزایش شتاب‌دار TAN، کاهش سریع RPVOT، بالا بودن عدد MPC، تفاوت رنگ روغن در نقاط مختلف مدار و مشاهده لایه‌های لاکی روی یاتاقان‌ها یا سرووولوها، همگی نشانه‌های جدی هستند. اگر این علائم همراه با دمای نسبتاً بالای یاتاقان یا خطوط نزدیک به اگزاست باشد، احتمال وجود Hot Spot بسیار بالا است و باید با نمونه‌گیری هدفمند و پایش دما، محل دقیق آن را شناسایی کرد.

۲. آیا تعویض کامل روغن توربین به‌تنهایی مشکل نقاط داغ را حل می‌کند؟

خیر. تعویض روغن، محصولات اکسیداسیون معلق را تا حدی حذف می‌کند، اما اگر ریشه Oxidation Hot Spots (مانند عایق‌کاری ناقص، Dead Zone در مخزن یا ضعف خنک‌کاری) اصلاح نشود، روغن تازه هم در مدت کوتاه در همان نقاط دچار اکسیداسیون شدید می‌شود. بسیاری از نیروگاه‌ها تجربه کرده‌اند که پس از تعویض روغن بدون شست‌وشوی ریشه‌ای و اصلاح طراحی، MPC و TAN در کمتر از چند ماه دوباره افزایش می‌یابد.

۳. چه تست‌هایی در آنالیز روغن توربین برای پایش Hot Sportها مهم‌تر هستند؟

علاوه بر تست‌های روتین مانند ویسکوزیته و کد پاکیزگی، برای شناسایی و پایش نقاط داغ، آزمون‌های TAN، RPVOT، MPC و محتوای آنتی‌اکسیدانت اهمیت ویژه‌ای دارند. روند این پارامترها در طول زمان، تصویر دقیقی از سرعت اکسیداسیون و میزان مصرف افزودنی‌ها می‌دهد. همچنین مقایسه نتایج بین نمونه‌های گرفته‌شده از مخزن و نزدیک یاتاقان‌ها می‌تواند محل احتمالی Hot Spot را مشخص کند.

۴. آیا استفاده از روغن سنتتیک همیشه راه‌حل بهتری برای کنترل Oxidation Hot Spots است؟

روغن‌های سنتتیک (مثلاً بر پایه PAO) معمولاً پایداری اکسیداسیون بالاتری نسبت به روغن‌های مینرال دارند و در دماهای بالا عملکرد بهتری نشان می‌دهند؛ اما انتخاب آن‌ها باید با تحلیل دقیق اقتصادی و فنی انجام شود. در بسیاری از نیروگاه‌ها، استفاده از روغن توربین مینرال با کیفیت بالا، بسته افزودنی قوی و برنامه منظم کنترل وارنیش، می‌تواند پاسخ‌گوی شرایط باشد. روغن سنتتیک زمانی توجیه دارد که سطح و مدت قرارگیری در دمای بالا و نقاط داغ آن‌قدر شدید باشد که هزینه بالاتر روغن، در برابر کاهش توقفات و افزایش عمر تجهیزات، به‌صرفه شود.

۵. نقش فیلترهای وارنیش و واحدهای Side-Stream در کاهش اثر Hot Spotها چیست؟

فیلترهای اختصاصی وارنیش و واحدهای Side-Stream می‌توانند بخشی از محصولات اکسیداسیون و ترکیبات قطبی را از روغن خارج کنند و به‌این‌ترتیب، آثار مخرب Hot Spotها را کاهش دهند. این تجهیزات به‌ویژه در واحدهایی که سابقه وارنیش شدید دارند، بسیار مفیدند. با این حال، آن‌ها جایگزین رفع ریشه‌ای نقاط داغ نیستند؛ بلکه باید در کنار اصلاح طراحی سیستم، بهبود خنک‌کاری و انتخاب روغن مناسب، به‌عنوان یک ابزار کنترلی و تکمیلی مورد استفاده قرار گیرند.