روغن‌های Ultra-Clean برای ژنراتورهای گازسوز

روغن Ultra-Clean در ژنراتورهای گازسوز؛ از یک گزینه لوکس تا یک ضرورت فنی

ژنراتورهای گازسوز در نیروگاه‌های مقیاس کوچک، CHP، دیسپاچینگ محلی و سایت‌های تولید پراکنده، امروز یکی از حساس‌ترین تجهیزات قدرت در شبکه انرژی ایران هستند. این واحدها اغلب به‌صورت ۲۴/۷ کار می‌کنند، با سوخت گاز شهری یا گاز ترش، در دماهای بالا و با بارهای متغیر. در چنین شرایطی، انتخاب و نگهداری روغن موتور گازسوز صرفاً یک «آیتم مصرفی» نیست؛ بلکه مستقیماً روی دسترس‌پذیری، راندمان و هزینه توقف اضطراری تأثیر می‌گذارد.

یکی از پارامترهایی که در بسیاری از سایت‌ها هنوز جدی گرفته نمی‌شود، تمیزی روغن و مفهوم روغن Ultra-Clean است. در حالی‌که در برندهای معتبر gas engine lubricants، کد پاکیزگی ISO 4406 و کنترل ذرات سخت، جزو مشخصات کلیدی محصول است، در عمل هنوز تعویض‌های زودهنگام، فلشینگ ناقص و فیلتراسیون غیراستاندارد، اجازه نمی‌دهد عمر واقعی یاتاقان‌ها و موتور محقق شود.

آلودگی ذره‌ای و مایع (آب، سوخت، گلیکول) در روغن ژنراتور گازسوز، سه پیامد مستقیم دارد: افزایش سایش یاتاقان و رینگ، تشکیل لاک و وارنیش روی سطوح داغ، و بی‌اثر شدن تدریجی پکیج افزودنی. نتیجه نهایی، افزایش مصرف روغن، بالا رفتن دمای کارکرد و در نهایت تریپ‌های ناگهانی است که برای یک سایت تولید پراکنده می‌تواند به معنای از دست‌رفتن قرارداد فروش برق یا خسارت به تجهیزات جانبی باشد.

این مقاله برای مدیران تعمیرات، بهره‌برداران نیروگاه‌های گازسوز، کارشناسان نگهداری و متخصصان روغن‌کاری نوشته شده است تا نشان دهد چرا برنامه Ultra-Clean Oil یک «هزینه اضافی» نیست، بلکه نوعی سرمایه‌گذاری روی عمر ژنراتور است. در ادامه، مفهوم Ultra-Clean را تعریف می‌کنیم، استاندارد ISO 4406 را مرور می‌کنیم، اثر سطح تمیزی بر طول عمر یاتاقان‌ها را نشان می‌دهیم و مسیر عملی پیاده‌سازی یک برنامه تمیزی روغن در سایت را گام‌به‌گام توضیح می‌دهیم.

تعریف روغن Ultra-Clean در ژنراتورهای گازسوز و استاندارد ISO 4406

وقتی از روغن Ultra-Clean در ژنراتور گازسوز صحبت می‌کنیم، منظور فقط روغنی نیست که «تازه تعویض شده» یا «ظاهر شفاف» دارد. معیار تمیزی روغن در این سطح، با استانداردهایی مثل ISO 4406 و روش‌های آنالیز ذرات تعریف می‌شود. در این استاندارد، مقدار ذرات سخت در سه بازه اندازه‌ای (<۴ میکرون، <۶ میکرون، <۱۴ میکرون) شمارش و به‌صورت کد سه‌رقمی نمایش داده می‌شود؛ مثلاً 18/16/13.

در موتورهای گازسوز مدرن (MAN، Jenbacher، Caterpillar، MTU و …) سازندگان معمولاً بازه مشخصی از ISO Cleanliness Code را برای روغن پیشنهاد می‌کنند. در عمل، بسیاری از سایت‌های ایرانی تنها روی ویسکوزیته و سطح عملکردی (مانند API یا OEM Approval) تمرکز می‌کنند و به کد پاکیزگی روغن توجهی ندارند؛ در حالی‌که کاهش فقط دو کلاس ISO در محدوده کاری ژنراتور می‌تواند طبق داده‌های میدانی، طول عمر یاتاقان را تا حدود دو برابر افزایش دهد.

برای آن‌که یک روغن موتور گازسوز را Ultra-Clean بنامیم، دو شرط کلیدی باید هم‌زمان برقرار باشد:

• روغن تازه تأمین‌شده (fresh fill) خود دارای کد پاکیزگی مناسب (برای اکثر ژنراتورها معمولاً در محدوده‌ای مثل 17/15/12 یا بهتر) باشد.
• سیستم فیلتراسیون و نگهداری در سایت، بتواند این سطح تمیزی را در طول دوره کارکرد حفظ یا حتی بهبود دهد.

بنابراین، Ultra-Clean بودن یک ویژگی مشترک بین کیفیت ذاتی روغن، طراحی سیستم، نصب فیلتر و فرهنگ نگهداری است. تمرکز صرف بر «برند روغن» بدون کنترل ISO 4406 و ذرات، معمولاً منجر به ناامیدی از نتایج و اتهام نادرست به کیفیت محصول می‌شود.

اثر سطح تمیزی روغن بر یاتاقان‌ها، رینگ‌ها و لاک در ژنراتور گازسوز

بیشتر خرابی‌های زودرس در ژنراتورهای گازسوز، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با آلودگی روغن مرتبط است. ذرات سخت می‌توانند به‌عنوان «سایش‌دهنده» بین سطوح فلزی عمل کنند و آب و محصولات اکسیداسیون نیز با تغییر شیمی روغن، شرایط را برای تشکیل لاک و لجن مهیا کنند. تجربه مهندسان نت در چند سایت CHP داخل کشور نشان می‌دهد که هر زمان نتایج آنالیز روغن از محدوده تمیزی هدف خارج شده، طی ۳ تا ۶ ماه بعد، نرخ ایرادات یاتاقان به‌طور محسوسی افزایش یافته است.

یاتاقان‌ها و سطوح ژورنال

در یاتاقان‌های لغزشی و ژورنال شفت ژنراتور، فیلم روغن تنها خط دفاعی بین فلز و فلز است. ذرات سخت بزرگ‌تر از ضخامت فیلم (که معمولاً در حد چند میکرون است)، به‌جای عبور آرام، وارد تماس فلزی می‌شوند و باعث ایجاد خراش، پیتینگ و افزایش ارتعاش می‌گردند. در سطح تمیزی نامناسب (مثلاً ISO 21/19/16)، تعداد این ذرات به حدی است که عملاً یاتاقان در معرض «ساب‌کاری» دائمی قرار می‌گیرد. کاهش سطح تمیزی به 17/15/12 می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی تعداد این برخوردها را کم کرده و عمر طراحی یاتاقان را نزدیک به مقدار محاسباتی OEM کند.

رینگ‌ها، شیارها و مصرف روغن

موتورهای گازسوز نسبت به تراکم، دمای احتراق و رسوب روی رینگ‌ها بسیار حساس‌اند. ذرات معلق در روغن می‌توانند در شیار رینگ‌ها تجمع یابند، باعث گیرکردن (ring sticking) شوند و در نهایت الگوی سایش استوانه را تغییر دهند. نتیجه، کاهش کمپرس، افزایش blow-by و بالا رفتن مصرف روغن است. در برنامه‌های Ultra-Clean، کنترل منظم ISO 4406 همراه با آنالیز فلزات فرسایشی کمک می‌کند این روندها قبل از تبدیل‌شدن به خرابی آشکار، شناسایی شوند.

لاک، وارنیش و لجن در مسیرهای داغ

در ژنراتورهای گازسوز، نقاطی مانند مسیر برگشت روغن داغ، فضای زیر سرسیلندر، و نواحی نزدیک به توربوشارژر مستعد تشکیل لاک و وارنیش هستند. آلودگی ذره‌ای و مایع، اکسیداسیون روغن را تسریع کرده و محصولات اکسیداسیون در نهایت به شکل لجن و لاک روی این سطوح می‌نشیند. این لایه‌ها ضریب انتقال حرارت را کاهش داده، مجاری باریک را محدود می‌کنند و در نهایت دمای کاری را بالا می‌برند. حفظ روغن در محدوده Ultra-Clean، همراه با پکیج افزودنی ضد اکسیداسیون قوی، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای کنترل لاک و لجن در ژنراتورهای گازسوز است.

نقش فیلتراسیون و سیستم Bypass در رسیدن به Ultra-Clean Oil

حتی اگر روغن موتور گازسوز با سطح پاکیزگی مناسب وارد سایت شود، در حین بهره‌برداری، ورود ذرات از هوا، محیط، فرایند مونتاژ، نشتی‌ها و خوردگی داخلی، سطح تمیزی را به‌تدریج پایین می‌آورد. در این‌جا عملکرد سیستم فیلتراسیون اصلی و Bypass تعیین‌کننده است. فیلترهای فول‌فلو معمولاً برای حفاظت لحظه‌ای موتور طراحی شده‌اند و قادر نیستند آلودگی ریز را تا سطح Ultra-Clean کاهش دهند؛ به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌های نیروگاهی، از فیلتراسیون Bypass یا Kidney-loop استفاده می‌شود.

در سیستم Bypass، بخشی از دبی روغن به‌صورت پیوسته یا نوبتی از یک خط فرعی عبور داده می‌شود که در آن فیلتر با ریتینگ بسیار ریزتر (مثلاً ۳ یا ۵ میکرون مطلق) نصب شده است. این روش، بدون ایجاد افت فشار قابل‌توجه در مدار اصلی، می‌تواند کد ISO 4406 را تا چند کلاس بهبود دهد. در برخی پروژه‌های داخل کشور، نصب واحد Bypass روی ژنراتورهای گازسوز باعث شده فاصله بین دو تعویض کامل روغن (oil drain interval) تا ۳۰–۵۰ درصد افزایش یابد، در حالی‌که نتایج آنالیز روغن در محدوده مجاز باقی مانده است.

چند نکته کلیدی در طراحی و بهره‌برداری از سیستم فیلتراسیون برای رسیدن به روغن Ultra-Clean:

• انتخاب فیلترها بر اساس بتا ریتینگ (β) و کارایی حذف ذرات در اندازه‌های بحرانی، نه صرفاً سطح فیلتر یا برند.
• پیش‌بینی نقاط نمونه‌گیری قبل و بعد از فیلتر برای کنترل کارایی از طریق آنالیز ISO 4406.
• در نظر گرفتن ظرفیت آلودگی‌پذیری (Dirt Holding Capacity) متناسب با ساعات کار سالانه موتور.
• هماهنگی سیستم فیلتراسیون با برنامه پایش وضعیت روغن تا از تعویض بی‌مورد کارتریج‌ها جلوگیری شود.

در بسیاری از سایت‌ها، به‌روزرسانی طراحی فیلتراسیون، سریع‌تر از تعویض کامل برند روغن، به کاهش سایش و افزایش در دسترس‌بودن ژنراتور منجر می‌شود. به‌ویژه برای سایت‌های واقع در شهرهای صنعتی و گردوغبارخیز، استفاده از واحدهای فیلتراسیون جانبی یک راه‌حل اقتصادی و قابل دفاع است.

انتخاب روغن پایه، افزودنی‌ها و کنترل آلودگی مایع

روغن Ultra-Clean فقط از منظر ذرات جامد دیده نمی‌شود؛ آلودگی مایع شامل آب، سوخت و گلیکول نیز می‌تواند به‌سرعت کیفیت روانکار را تخریب کند. انتخاب روغن base oil مناسب و پکیج افزودنی سازگار با شرایط گاز و طراحی موتور، قدم اول در مسیر یک برنامه Ultra-Clean است.

انتخاب پایه و افزودنی برای gas engine lubricants

در ژنراتورهای گازسوز، روغن‌های پایه گروه II و III یا ترکیبات سنتتیک (مثلاً PAO) با شاخص ویسکوزیته بالا و پایداری اکسیداسیون بهتر، امکان حفظ تمیزی و کنترل رسوب را بیشتر می‌کنند. پکیج افزودنی شامل مواد ضد اکسیداسیون، ضد سایش، پاک‌کننده و کنترل‌کننده رسوب، باید با ترکیب گاز، سطح گوگرد، و احتمال حضور ترکیبات خورنده (مانند H₂S) متناسب باشد. توازن بین TBN و کنترل اسیدیته (TAN) نیز برای جلوگیری از خوردگی یاتاقان‌ها و بوش‌ها بسیار حیاتی است.

کنترل آب، سوخت و گلیکول

آب و گلیکول از نشتی سیستم خنک‌کاری، و سوخت از طریق blow-by می‌توانند وارد روغن شوند. حتی مقادیر کم (مثلاً بالاتر از ۰٫۱–۰٫۲ درصد حجمی) اگر کنترل نشوند، می‌توانند منجر به امولسیون، کاهش ضخامت فیلم روغن، افزایش زنگ‌زدگی و تسریع اکسیداسیون شوند. در برنامه‌های حرفه‌ای پایش وضعیت روغن، معمولاً پارامترهای زیر به‌طور دوره‌ای اندازه‌گیری می‌شود:

• میزان آب به روش کارل‌فیشر یا FTIR
• ردپای گلیکول و سوخت
• TAN، ویسکوزیته، فلزات فرسایشی و محصولات اکسیداسیون

همکاری نزدیک بین تیم بهره‌برداری، واحد شیمی و آزمایشگاه بیرونی، به شما امکان می‌دهد قبل از بروز خرابی مکانیکی، با یک هشدار تحلیلی، نشتی‌ها و خطاهای احتراق را شناسایی و برطرف کنید. این دقیقاً همان جایی است که تمیزی روغن، از یک شاخص آزمایشگاهی به یک ابزار مدیریت ریسک تبدیل می‌شود.

فلشینگ، تمیزکاری مدار و آماده‌سازی ژنراتور برای روغن Ultra-Clean

یکی از چالش‌های رایج در پروژه‌های ارتقا به روغن Ultra-Clean این است که مدار روغن و خود ژنراتور سال‌ها با روغن‌های آلوده‌تر کار کرده و پر از رسوب، لاک و ذرات نهفته است. در چنین حالتی، حتی اگر روغن جدید با کد ISO بسیار خوب وارد سیستم شود، این آلودگی‌های ذخیره‌شده به‌تدریج آزاد شده و در همان ماه‌های اول، تمام مزایای روغن جدید را خنثی می‌کنند. راه‌حل، اجرای فلشینگ حرفه‌ای و تمیزکاری مدار است.

فلشینگ مؤثر شامل مراحل زیر است:

1. تخلیه کامل روغن کهنه و بازدید فیزیکی کارتل، فیلترها و نقاط مرده مدار.
2. شست‌وشوی مدار با روغن پایه یا روغن فلشینگ سازگار، در حالی‌که دما و دبی به‌طور کنترل‌شده بالا برده می‌شود تا رسوبات قدیمی کنده شوند.
3. استفاده از فیلتراسیون موقت با کارتریج‌های ریزتر برای جمع‌آوری ذرات آزادشده در حین فلشینگ.
4. تخلیه کامل روغن فلشینگ، تعویض فیلترها و در نهایت شارژ با روغن gas engine انتخاب‌شده با سطح تمیزی بالا.

در برخی نیروگاه‌ها، این فرایند همراه با نصب موقت واحدهای فیلتراسیون سیار (Portable Filtration Units) انجام می‌شود تا هم‌زمان با فلشینگ، سطح ISO 4406 به محدوده هدف نزدیک شود. هر چند فلشینگ اولیه ممکن است هزینه و توقف بیشتری نسبت به یک تعویض معمولی داشته باشد، اما در تجربه میدانی، وقتی با یک برنامه پایش و فیلتراسیون مناسب ترکیب می‌شود، عمر موتور و یاتاقان‌ها را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد و در نتیجه، در چند هزار ساعت اول، هزینه خود را جبران می‌کند.

مقایسه سطوح مختلف ISO Cleanliness و تأثیر آن بر عمر یاتاقان ژنراتور

اطلاعات تجربی OEMها و مطالعات میدانی در صنعت روانکاری نشان می‌دهد که تغییر هر دو کلاس در کد ISO 4406، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی روی عمر قطعات حساس مثل یاتاقان‌ها داشته باشد. در جدول زیر، یک الگوی تقریبی برای ارتباط بین سطح تمیزی روغن موتور گازسوز، عمر نسبی یاتاقان و پیامدهای نگهداری نشان داده شده است. این مقادیر جنبه راهنمایی دارند و باید با توصیه‌های سازنده ژنراتور تطبیق داده شوند.

*عمر نسبی بر اساس مطالعات عمومی اثر آلودگی بر یاتاقان‌ها و تجربه میدانی است و جایگزین توصیه سازنده ژنراتور نیست.

چک‌لیست کاربردی برای پیاده‌سازی برنامه Ultra-Clean Oil در سایت ژنراتور گازسوز

برای بسیاری از نیروگاه‌ها و سایت‌های تولید پراکنده، چالش اصلی، تبدیل مفاهیم Ultra-Clean Oil به یک برنامه اجرایی روزمره است. چک‌لیست زیر می‌تواند به‌عنوان نقشه راه عملی برای تیم‌های نت و بهره‌برداری استفاده شود:

• ۱. تعریف سطح هدف تمیزی روغن
  بر اساس دستورالعمل OEM و شرایط کاری، کد هدف ISO 4406 (مثلاً 17/15/12) را تعیین کنید و در دستورالعمل داخلی ثبت نمایید.
• ۲. انتخاب روغن gas engine مناسب
  روغن موتور گازسوز را با توجه به سطح پاکیزگی اولیه، نوع پایه، پایداری اکسیداسیون و تأییدیه‌های سازنده انتخاب کنید. در صورت تعدد ژنراتورها، تا حد امکان از یک خانواده محصول همسان استفاده کنید.
• ۳. طراحی و بهینه‌سازی فیلتراسیون
  وضعیت فیلترهای فعلی، ریتینگ و افت فشار را بررسی کنید. امکان افزودن سیستم Bypass یا Kidney-loop را برای واحدهای حساس مطالعه کنید.
• ۴. فلشینگ اولیه و تمیزکاری مدار
  پیش از تعویض برند یا ارتقا به Ultra-Clean، برای واحدهایی که سابقه لاک و لجن دارند، برنامه فلشینگ متمرکز طراحی کنید.
• ۵. استقرار برنامه پایش وضعیت روغن
  یک برنامه منظم نمونه‌گیری (مثلاً هر ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ ساعت) با نقطه نمونه‌گیری استاندارد، فرم ثبت شرایط بهره‌برداری و آنالیز شامل ISO 4406، ویسکوزیته، TAN، فلزات و آلودگی مایع تعریف کنید.
• ۶. آموزش پرسنل عملیات و PM
  اپراتورها و تکنسین‌ها را نسبت به حساسیت آلودگی ذره‌ای و مایع، نحوه رعایت تمیزی در حین تعویض فیلتر، اضافه‌کردن روغن و نمونه‌گیری توجیه کنید.
• ۷. مستندسازی و بازخورد
  نتایج آنالیز روغن، خرابی‌های یاتاقان، زمان‌های توقف و اقدامات اصلاحی را در قالب یک داشبورد ساده ثبت و سالانه بازبینی کنید تا اثر برنامه Ultra-Clean قابل اندازه‌گیری باشد.

تمیزی روغن؛ سرمایه پنهان ژنراتور گازسوز شما

در بسیاری از نیروگاه‌ها، بودجه قابل‌توجهی صرف خرید ژنراتور گازسوز، اتاق کنترل، سیستم خنک‌کاری و سازه می‌شود، اما تمیزی روغن به‌عنوان یک متغیر استراتژیک چندان دیده نمی‌شود. در حالی‌که تجربه میدانی نشان می‌دهد اثر تصمیمات مرتبط با روغن (انتخاب محصول، فیلتراسیون، فلشینگ و پایش) روی دسترس‌پذیری ژنراتور، در بسیاری از مواقع با اثر تصمیمات مکانیکی برابری می‌کند.

وقتی شما یک برنامه Ultra-Clean Oil را پیاده‌سازی می‌کنید، در واقع سه نوع سرمایه را حفاظت می‌کنید: سرمایه مکانیکی (یاتاقان‌ها، شفت، رینگ‌ها)، سرمایه زمانی (کاهش توقف اضطراری و تعمیرات تصادفی)، و سرمایه اعتباری (توانایی پایبندی به قراردادهای فروش برق و تضمین تولید پایدار). حتی اگر هزینه اولیه نصب واحدهای فیلتراسیون Bypass، فلشینگ حرفه‌ای و آنالیز منظم روغن قابل‌توجه به‌نظر برسد، کاهش چند تریپ ناگهانی و افزایش عمر Overhaul، در عمل این هزینه را به سرمایه‌گذاری تبدیل می‌کند.

از طرف دیگر، در شرایط فعلی شبکه برق ایران که نیروگاه‌های مقیاس کوچک و تولید پراکنده نقش فزاینده‌ای دارند، هر ساعت در دسترس بودن ژنراتور گازسوز، اهمیت اقتصادی و عملیاتی مضاعف پیدا کرده است. در چنین بستری، نادیده‌گرفتن تمیزی روغن، نه‌تنها یک ریسک فنی، بلکه یک ریسک تجاری هم محسوب می‌شود.

اگر مسئول نگهداری، بهره‌بردار یا مدیر سایت ژنراتور گازسوز هستید، گام اول می‌تواند بسیار ساده باشد: از وضعیت فعلی تمیزی روغن خود آگاه شوید. یک نمونه روغن، یک گزارش ISO 4406 و یک تحلیل کارشناسی، نقطه شروعی است که از آن می‌توانید برنامه Ultra-Clean Oil را متناسب با واقعیت سایت خود طراحی کنید. تمیزی روغن، سرمایه پنهانی است که با مدیریت آگاهانه، به عمر بیشتر ژنراتور، هزینه کمتر و آرامش بیشتر در بهره‌برداری تبدیل می‌شود.

نقش موتورازین در تأمین روغن نیروگاهی و برنامه‌های Ultra-Clean Oil

موتورازین به‌عنوان یک پلتفرم تخصصی در حوزه روغن موتور و روغن صنعتی، با تمرکز بر نیازهای نیروگاه‌ها، ژنراتورهای گازسوز و واحدهای تولید پراکنده، خدماتی فراتر از تأمین صرف محصول ارائه می‌کند. تیم موتورازین با تکیه بر تجربه میدانی در پروژه‌های صنعتی، به شما کمک می‌کند تا برای ژنراتورهای گازسوز خود، روغن موتور گازسوز مناسب، برنامه فیلتراسیون و پایش وضعیت روغن را به‌صورت یکپارچه طراحی کنید.

اگر در شهرهای صنعتی مانند تهران، مشهد، اصفهان، تبریز یا سایر مراکز استان فعالیت می‌کنید، امکان تأمین منظم روغن موتور و روغن صنعتی متناسب با شرایط شما وجود دارد. همچنین موتورازین می‌تواند در طراحی و پیاده‌سازی برنامه Ultra-Clean Oil، شامل انتخاب فیلتر، برنامه فلشینگ و راه‌اندازی سیستم پایش روغن، نقش مشاور فنی همراه شما را ایفا کند.

برای نیروگاه‌ها و ژنراتورهای گازسوز مستقر در نواحی مختلف کشور، از شمال و جنوب تا مناطق کویری، هماهنگی تأمین و مشاوره از طریق تماس مستقیم، واتساپ یا فرم‌های همکاری در سایت موتورازین امکان‌پذیر است. هدف ما این است که انتخاب و مدیریت روانکار در سایت شما، از یک تصمیم سلیقه‌ای به یک تصمیم مهندسی، داده‌محور و اقتصادی تبدیل شود.

پرسش‌های متداول

کدام سطح ISO 4406 برای روغن ژنراتور گازسوز مناسب است؟

سطح دقیق تمیزی به توصیه سازنده ژنراتور بستگی دارد، اما برای بسیاری از موتورهای گازسوز مدرن، محدوده‌ای در حدود 17/15/12 یا بهتر، به‌عنوان هدف منطقی در نظر گرفته می‌شود. اگر در حال حاضر کد ISO شما در محدوده‌های بالاتر (مثلاً 20/18/15 یا 21/19/16) است، برنامه Ultra-Clean باید به‌گونه‌ای طراحی شود که طی چند سرویس، این مقدار را به محدوده هدف نزدیک کند. کاهش ناگهانی و بدون برنامه ممکن است به‌دلیل آزاد شدن رسوبات قدیمی، نتایج متناقض ایجاد کند؛ بنابراین روند بهبود باید همراه با فلشینگ و پایش دقیق انجام شود.

آیا استفاده از روغن سنتتیک به‌تنهایی تمیزی Ultra-Clean را تضمین می‌کند؟

روغن‌های سنتتیک gas engine معمولاً از نظر پایداری اکسیداسیون، کنترل لاک و عملکرد در دمای بالا برتری دارند؛ اما تمیزی Ultra-Clean بیش از آن‌که تابع نوع پایه باشد، به آلودگی‌های ناشی از محیط، مونتاژ، نشتی‌ها و طراحی فیلتراسیون وابسته است. اگر سیستم فیلتراسیون و روش‌های نگهداری اصلاح نشود، حتی بهترین روغن سنتتیک نیز پس از چند صد ساعت، می‌تواند به کدهای ISO نامطلوب برسد. انتخاب سنتتیک یا مینرال، باید همراه با طراحی برنامه فیلتراسیون و پایش وضعیت روغن انجام شود.

چند وقت یک‌بار باید آنالیز ISO 4406 روی روغن ژنراتور گازسوز انجام شود؟

بازه نمونه‌گیری به حساسیت واحد و ساعات کار سالانه بستگی دارد، اما برای اغلب ژنراتورهای گازسوز پیشنهاد می‌شود حداقل هر ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت کارکرد، نمونه‌گیری انجام شود. در فاز اولیه اجرای برنامه Ultra-Clean، می‌توان نمونه‌گیری را کوتاه‌تر (مثلاً هر ۵۰۰ ساعت) در نظر گرفت تا روند تغییر کد ISO، اثر فلشینگ و کارایی فیلتراسیون بهتر رصد شود. پس از تثبیت وضعیت، ممکن است فاصله نمونه‌گیری کمی افزایش یابد؛ مشروط بر آن‌که نوسان مقادیر در محدوده مجاز بماند.

آیا نصب سیستم فیلتراسیون Bypass روی تمام ژنراتورها ضروری است؟

ضرورت نصب Bypass به اندازه و اهمیت ژنراتور، شرایط محیطی و اهداف شما از برنامه Ultra-Clean بستگی دارد. برای واحدهای بحرانی که تریپ آن‌ها هزینه بالایی دارد، یا در سایت‌هایی با آلودگی محیطی زیاد (گردوغبار، رطوبت، آلودگی صنعتی)، نصب سیستم Bypass معمولاً توجیه اقتصادی پیدا می‌کند. در واحدهای کوچک‌تر یا پشتیبان، ممکن است با ارتقای فیلترهای اصلی، بهبود روش تعویض روغن و نمونه‌گیری منظم، به سطح تمیزی قابل‌قبول رسید. ارزیابی هزینه–فایده با کمک مشاور روانکار، بهترین راه تصمیم‌گیری در این زمینه است.

اولین گام عملی برای شروع برنامه Ultra-Clean در یک سایت موجود چیست؟

بهترین نقطه شروع، شناخت وضعیت فعلی است. پیشنهاد می‌شود از هر ژنراتور، یک نمونه روغن در شرایط پایدار کارکرد گرفته و آنالیز کامل شامل ISO 4406، فلزات فرسایشی، ویسکوزیته، TAN، آب و آلودگی سوخت/گلیکول انجام دهید. با این داده‌ها، می‌توان شکاف بین وضعیت موجود و سطح هدف را مشخص کرد. سپس بر اساس اهمیت هر واحد، برنامه فلشینگ، ارتقای فیلتراسیون، اصلاح فواصل تعویض و آموزش پرسنل تدوین می‌شود. در این مرحله، همراهی یک تیم متخصص روانکار مانند موتورازین می‌تواند ریسک آزمون‌وخطا را به حداقل برساند.